Diplome, ou pa entèlektyèl! (Yon ekstrè)

Pou majorite Ayisyen, yon entèlektyèl, se yon nèg, le pli souvan ki vwayaje al etidye, ki fè gwo etid, epi ki pibliye kèk liv. Yon entèlektyèl, se yon nèg k ap pale gwo franse ki fè moun oblije pral nan diksyonè. Yon entèlektyèl se yon nèg ki genyen yon chay konesans ki ka di kèk ti mo nan tout sijè posib. Poun rezime bagay yo, yon entèlektyèl se yon moun, ki konnen oswa yon konesè.

Ayiti gen yon bann diplome k ap pran pòz entèlektyèl yo, menm jan gen yon bann malandren k ap pran pòz moun serye yo. Se yon peyi ki gen yon bann moun ki gen maladi mantal. Se lè m janbe nan peyi Etazini m ap fè gwo etid pèsonèl sou sistèm fonksyonman, politik piblik peyi Meriken, m ap rann mwen kont ke Ayiti se yon peyi salami. Pwoblèm Ayiti pa ka rezoud san yon revolisyon kiltirèl. M ap gade kantite moun ki gen pwoblèm mantal Ozetazini, si moun sa yo te jwenn menm tretman malad mantal te jwenn ann Ayiti, peyi sa t ap pi mal ke Ayiti. Blan Meriken pi vyolan ke moun yo rele chimè ann Ayiti. Mwen kapab pwouve sa syantifikman. Etazini se yon peyi ki gen pi gwo sistèm sekirite nasyonal, ki gen yon elit ki responsab epi òganize. Se pa pyès Bondye ki fè peyi sa yon grann pwisans. Pwovidans ede, e mwen kwè sa. Men, moun anndan peyi a goumen anpil pou yo kote yo ye la. Lè w pran istwa peyi Etazini, se yon peyi ki fèt sou san. Se yon peyi ki fèt sou konsansis. Istwa peyi sa pèmèt mwen wè ki wòl yon konstitisyon ki se plan achitekti sosyete a jwe nan vi yon pèp. Si vrèman gen entèlektyèl ann Ayiti, si vreman gen Ayisyen nan monn nan ki save vre, fòk nèg sa yo ka goumen pou pèmèt peyi sa konstwi tout bon vre, menm nan yon pwoje 200 zan. Menm lè m rive viv 100 tan, mwen pap wè Ayiti Nouvèl la. Men, m ap wè fondasyon an, e mwen ka wè kèk blòk k ap monte.

Li lè, li tan pou Ayisyen sispann pale tenten, epi aksepte wòl entèlektyèl yo nan sosyete a. Mwen gen yon bagay k ap frape nan tèt mwen depi lè m fin tande Daniel Mathurin mouri. Mwen panse mwen pa kapab fini refleksyon sa san m pa di li. Daniel Mathurin pa yon ti gason. Misye akonpli misyon l soulatèbeni, men li pa gentan pibliye sa l konnen, dekouvèt li fè. Moun ki gen dokiman misye yo, moun ki konnen sa misye dekouvri yo, dwe pibliye rechèch sa yo anvan eleksyon fèt an 2015. Daniel Mathurin pat fouti mouri pa bal, e mwen swete madanm misye ap gen kouraj rakonte tribilasyon misye pase nan vil, kòm yon nèg ki chwazi pale de resous peyi a. E, mwen ta swete fanmi misye pa aksepte pyès dekorasyon nan men malandren. Daniel Mathurin se yon chwazi ki goumen pou li viv, ki bay yon mesaj ke vakabon goumen pou fè moun pa tande. Men, erezman, sajès misye fe mesaj la pase, e rive nan men chak moun ki dwe egzekite l, monte estrateji pou fè misyon sa ki nan men yo egzekite. Tout moun ki dwe bati Ayiti ap twouve yo menm kote yon granm maten, san goumen e san gwo jefò. Mwen rete kwè, e mwen di sa ak tout fòs nanm mwen ke pa gen pyès moun, pyès lame k ap ka bloke moun ki chwazi pou chita ansanm, reyini ann Ayiti pou travay sou plan achitekti peyi a. Mwen pa vodouyizan, men m gen anpil bagay lakay mwen ki se valè, prensip ke moun ki pratikan vodou tout bon respekte.

Ayiti se yon peyi ki gen tout sa l bezwen pou li konstwi tèt li: Bon jan sistèm òganizasyon Legliz Katolik genyen, ki fè moun respekte otorite; Gwo modèl demokrasi sosyal Kalvinis lan bay, ki fè peyi Loksidan yo viv byen; anpil bagay Vodou bay kòm rezistans, konbativite ak metriz lanati. Ayiti rive nan 200 zan, kòm peyi ki fonde pa yon bann “moun pye sal”, men ki pat san sal. Ayiti mete sou pye yon dyaspora ki gen tout resous pou li konstwi tèt li. Menm jan ak Jwif yo, Ayisyen gen pou leve kite peyi kote yo ye, pou yo tounen lakay yo. Ayiti ap konstwi sou modèl Izrayèl la. Gen Ayisyen k ap vin pwisan nan peyi kote yo tabli, k ap fè lobi pou Ayiti, e k ap voye sipò bay peyi a. Epi, ap gen nèg ki anndan k ap poze baz. Sendomeng ka yon Palestin si yo panse yo kapab mete baton nan wou nou. Mwen pap pale twòp. Men m ap mande tout nèg ki gen konesans pou yo fè obsevasyon sa, epi di m sa yo jwenn: Ayiti se sèl peyi soulatèbeni, Jwif ak Arab mete tèt yo ansanm pou pwoteje enterè yo san chire pit. Ayiti se sèl peyi kote gwo blan, gran peyi pa goumen pou pataje richès ak gwo zam fann fwa. Ayiti se sèl peyi sou latèbeni ki arive enfiltre peyi ki enmi l, epi pran tout sa yo genyen ki bon kòm konesans an mwen de 50 tan. Ayisyen pare pou yo konstwi Ayiti ak tout resous yo genyen. Moyiz Ayisyen an gen poul parèt, e n ap ranmase tout sa nou genyen pou n tounen. Dis tipiti kou kominote entènasyonal la pa kapab bloke destine pèp sa. To ou ta, zen gen pou li pete, ann Ayiti. Nigel Fischer se yon zanmi Ayiti. Se mwen ki di sa. Ti blan fòme, je chèch pap riske vi yo fè gwo deklarasyon konsa.

Kerlens Tilus

Pou w li tout atik la: https://rezonodwes.com/2021/05/12/hey-diplome-ou-pa-entelektyel/


Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s