Ewozyon, yon malè pandye sou devlopman peyi nou Ayiti

EWOZYON se yon fenomèn, yon pwosesis kote ki genyen anpil tè ki gra ki kapab pwodwi plant ki kapab bay anpil manje pou moun ak bèt manje ki rive kite tèt mòn yo, pant yo pou ale tonbe yon lòt kote, pi souvan se nan rivyè nan ravin avèk nan lanmè bon tè sa yo ale tonbe, se dlo avèk van ki pote tè sa yo ale. Travay ewozyon se pote ale tout bon avek tout lot matye ki kapab kenbe te a toujou vivan.

Kisa ki lakòz ewozyon?

Pi gwo kòz prensipal ewozyon se DEBWAZMAN, debwazman se lè yo koupe twòp pyebwa san kontwòl, se youn nan pratik peyizan yo itilize plis nan milye riral yo pou yo kapab fe chabon voye vann lavil pou yo kapab jwenn lajan pou satisfe bezwen yo, aktivite sila a genyen gwo konsekans nefas sou ekosystèm lan,paske ekilib ekosystèm lan deranje,sa ki vinn ran lavi moun ak bèt ki ap viv nan anviwònman an vinn difisil anpil,Paske pyebwa itil anpil pou kenbe ekilib ekosystèm lan nan bon sante li,pyebwa se sous nouriti pou moun ak bèt manje,pyebwa se sous oksyjèn pou moun avèk bèt respire,pyebwa se konsomatè tout vye gaz ki pa bon pou moun ak bèt respire,pyebwa se pi gwo abri pou ti zwazo ak lòt zannimo rete,se pyebwa ki kenbe lavi te yo,se pyebwa ki pwoteje tè yo kont ewozyon.

Plante ak pwoteje pyebwa se ta dwe responsabilite chak grenn moun ki ap viv sou latè,pratik sila a rele jesyon anviwonnman,eta anviwonnman an chita sou fason nou sevi avel,kope pyebwa san kontwòl e sitou san plante nan ka peyi nou AYITI,se yon move aktivite ki ap detwi anviwònman an,Pyebwa ranmase dlo lapli,kenbe dlo yo nan tè a epi tè a rete an plas gras avèk rasin pyebwa yo ki kenbe li,se konsa dlo a fè chimenl anba tè a,se poutèt sa pyebwa,dlo ak tè a makònnen kò yo nan tèt ansanm pou yo fè lavi mache korèkteman.

Anplis de koupe pyebwa,itilizasyon pwodwi chimik mal nan agrikilti,mal sèvi avèk tè yo,elvaj lib kapab deranje ecosystem lane pi kite baryè lib pou ewozyon vinn taye banda nan ogmante grangou ak lamizè,ewozyon fè tè yo vinn pa fètil,kidonk yo pakapb pwodwi manje nan kantite pou moun ak bet manje,konsa grangou ogmante,la mize se pa pale,ewozyon mete dezòd nan lanati avèk nan sosyete nou an, ewozyon aji grav sou byodivèsite peyi nou AYITI.
Kisa ki kapab pèmèt nou rezoud pwoblèm sila a?

Ewozyon prèske tounen yon kansè nan peyi nou AYITI,premye solisyon pwoblèm sa se ta dwe yon konsyans nasyonal sitwayen responsab kote tout moun nan peyi a ta dwe koupe fache avèk itilizasyion chabon ki fèt avèk bwa pou yo kwit manje,nan plas chabon bwa a nou kapab itilize lòt sous enèji tankou recho ak gaz (pwopàn, kerozèn…),elektrisite,brikèt pay avèk lòt teknik amelyore.Leta dwe fè kanpay edikasyon sou jesyon avèk pwoteksyon anviwònman ,ranplase chabon pa lòt sous enèji nan vil yo,fè kanpay rebwazman,pwoteje forè yo,konstwi pak natirèl nan chak komin nan peyia,aprè tèt ansanm,Agrikilti,estabilite nan peyi a,pwoteksyon anviwonman se youn nan pilye pou mete peyi a sou chimen devlopman.

Nathan BAZILE
Kafeyikiltè-antreprenè agrikòl


Votre commentaire

Entrez vos coordonnées ci-dessous ou cliquez sur une icône pour vous connecter:

Logo WordPress.com

Vous commentez à l’aide de votre compte WordPress.com. Déconnexion /  Changer )

Photo Google

Vous commentez à l’aide de votre compte Google. Déconnexion /  Changer )

Image Twitter

Vous commentez à l’aide de votre compte Twitter. Déconnexion /  Changer )

Photo Facebook

Vous commentez à l’aide de votre compte Facebook. Déconnexion /  Changer )

Connexion à %s